Nieuwe Liedboek nu al met Psalmen en al overnemen?

Op zaterdag 25 mei wordt het nieuwe Liedboek gepresenteerd. Het heeft als ondertitel meegekregen: zingen en bidden in huis en kerk. Wat gaan onze kerken (de GKV) met deze bundel doen? Ik hoor al om me heen het pleidooi om het hele nieuwe Liedboek, inclusief de psalmen, meteen na 25 mei in te voeren. Dan zeg ik: liever niet.

Als GKV-predikanten hebben we in november 2012 een introductie op het nieuwe Liedboek gekregen door Pieter Endedijk. Hij is kerkmusicus en predikant in de PKN, maar de afgelopen jaren voor zover ik begrepen heb fulltime aangesteld als coördinator voor het nieuwe Liedboek. Zijn presentatie maakte mij, door wat hij ervan vertelde én liet horen, enthousiast voor het nieuwe Liedboek.

Het blad ‘De Reformatie’ (www.dereformatie.nl) heeft op  2 mei jl. een themanummer aan het nieuwe Liedboek gewijd. Daarin schrijft Jetze Baas een informatie artikel over het nieuwe Liedboek. Lees het, zou ik zeggen, en je bent goed op de hoogte van alle ins, outs en achtergronden.

Aan het eind van zijn artikel geeft Jetze Baas een dubbele uitsmijter aan de lezer mee. Hij schrijft namelijk, dat hij het achter zeer te betreuren vindt, dat wij als GKV sinds 1984 een eigen kerkboek met psalmen en gezangen hebben, omdat we toen, 40 jaar terug, tegen het Liedboek waren.  En daarom komt hij tot het voorstel:  “Ik zou ervoor willen pleiten, vooruitlopend op de synode van 2014, om dit Liedboek in  zijn geheel te aanvaarden.”

Over deze dubbelklapper wil ik graag mijn mening kwijt, zeker omdat De Reformatie van dit item z’n ‘Stelling van de week’ gemaakt heeft: Laat plaatselijke kerken zelf beoordelen of ze het Liedboek gaan gebruiken in de eredienst of niet.  Iedereen wordt opgeroepen daarop te reageren.

1a  Vooruitlopend op de synode van 2014 het nieuwe Liedboek gaan gebruiken?

Wat mij betreft: nee, liever niet.  Waar hebben we het namelijk over? Over een periode van 9 maanden! Want dat is de tijd tussen de feestelijke presentatie van het Liedboek (eind mei 2013) en de start van de Generale Synode van Ede (februari 2014).

De landelijke Deputaten Liturgie en Kerkmuziek hebben de opdracht gekregen om met een doordacht voorstel te komen over het gebruik van het nieuwe Liedboek. We zijn weliswaar al jaren als GKV waarnemer bij het nieuwe Liedboek, de indrukken zijn overwegend positief en de tendens is aanvaarding van de bundel.  Maar deputaten hebben ook de opdracht gekregen om te kijken of er wellicht nog een aanvulling nodig is omdat een aantal gezangen uit onze gereformeerde traditie of een aantal kinderliederen en opwekkingsliederen die de afgelopen jaren furore hebben gemaakt, niet in het nieuwe Liedboek staan.

Laten we de afwegingen en de voorstellen van deputaten rustig afwachten. Als her en der kerken gewoon hun gang gaan, ontstaat er nog meer liturgische verwarring. Het is veel verstandiger om na een officieel landelijk besluit plaatselijk het Liedboek in te voeren. Zo is dat met de Nieuwe Bijbelvertaling en het nieuwe Gereformeerde Kerkboek in 2005 ook gegaan.

1b  Het nieuwe Liedboek met Psalmen en al aanvaarden?

Wat mij betreft: ik zou haast zeggen, zijn we nu helemaal gek geworden? De psalmen van het Liedboek zijn nog gedateerder dan de psalmen van ons Gereformeerd Kerkboek! De psalmen in het nieuwe Liedboek zijn allemaal ongewijzigd uit het oude Liedboek overgenomen. Ze dateren dus allemaal van de jaren ’50 en’60 van de vorige eeuw.

In de jaren ’80 kregen wij toestemming van het Liedboek om een selectie van hun psalmen in ons Gereformeerd Kerkboek op te nemen. Door deputaten en de synode is toen besloten om op kwaliteit te selecteren. Gevolg: 48 van de 150 psalmen in ons kerkboek komen uit het Liedboek. Die waren dus beter dan de berijmingen van andere, goede psalmendichters.  Maar bij de andere 102 psalmen is voor een betere en mooiere berijming gekozen.  En dat is, ook al valt over smaak te twisten, vaak terecht geweest. Bij begrafenissen en samenkomsten vergelijk altijd de verschillende versies met elkaar en meestal kom ik bij het Gereformeerd Kerkboek uit. Ik ga hier niet met voorbeelden strooien, maar noem slechts Psalm 33, Psalm 87 en Psalm 100.

We willen toch niet, omdat er een nieuw  Liedboek met prachtige gezangen komt, ook weer die  archaïsche psalmen van het Liedboek die in de jaren ’80 van de vorige eeuw al als ouderwets beschouwd werden, opeens in 2014 gaan invoeren? Dat is, als het om de psalmen gaat, pas echt terug naar de jaren vijftig en zestig!

Daar komt nog iets bij: we hebben nu 40 jaar lang de psalmen uit het Gereformeerd Kerkboek gezongen. Die zijn als psalm van de week op school door iedereen in de leeftijd tussen de 4 en 40 geleerd. Als we nu teruggaan naar een achterhaalde berijming, wordt er over 10 jaar óf geen psalm meer gezongen óf komt er alsnog een roep om een nieuwe psalmberijming.  Dat laatste lijkt me beslist geen verkeerd idee. Maar dan moet het niet zo gaan als in de jaren ’70 van de vorige eeuw. Toen moest er 10 jaar lang uit een ‘proefbundel’ gezongen worden die uiteindelijk grotendeels niet werd ingevoerd. Daardoor kan een hele generatie gelovigen (die van mijn leeftijd) geen enkele psalm uit z’n hoofd zingen zonder drie verschillende versies door elkaar te halen.

Bovendien zou ik graag een vernieuwd Gereformeerd Kerkboek willen uitgeven. Er is zeker behoefte aan een aktueel kerkboek waarin, naast de psalmen en de gezangen die niet in het nieuwe Liedboek staan, ook de belijdenisgeschriften en de nieuwe liturgische formulieren een plaats krijgen.  Wat mij betreft neemt de Generale Synode van 2014 dus een dubbelbesluit: voor de gezangen nemen we het nieuwe Liedboek en we werken aan een nieuw Gereformeerd Kerkboek met de bestaande psalmen, een aantal aanvullende gezangen en een compleet overzicht van alle belijdenisgeschriften en liturgische formulieren.

Tenslotte, en dat is mijn laatste argument om niet de psalmen van het Liedboek over te nemen: we hebben sinds we als kerken meedoen met het nieuwe Liedboek, het altijd alleen maar over het aanvaarden van de gezangen gehad. Er is dus niet eens een opdracht om ook de psalmen eventueel over te nemen. Als dat nu wel gebeurt, voorzie ik ook op het punt van de psalmen een lichte chaos ontstaan. Dan zingen we straks twee berijmingen door elkaar. Leuk hoor, die plaatselijke vrijheid, maar mag het ook nog een beetje helder zijn voor iedereen dat je in een andere vrijgemaakte kerk ongeveer nog hetzelfde zingt?

De Reformatie heeft in zijn themanummer op de voorkant staan: Zing voor de Heer een nieuw lied. Precies! Ik wil graag alle gezangen van het nieuwe Liedboek, maar zonder al die verouderde psalmen.

Advertenties

One thought on “Nieuwe Liedboek nu al met Psalmen en al overnemen?

  1. Ik vind die hele nieuwe liedboek industrie een asociale geldmachine. Als het werkelijk om vernieuwing zou gaan, zou je met veel minder liederen toekunnen en zou er ook een voor IEDEREEN betaalbaar boek beschikbaar zijn geweest. Maar nu iedereen aan de rechten van de muzikale geldwolven moet meebetalen is het een schandaal.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s