Bijbel in Gewone Taal uniek door zijn ongekende direktheid

De Bijbel staat weer eens op nummer 1 in de Top 10 van best verkochte boeken. En dat komt door de uitgave van de Bijbel in Gewone Taal. Die werd op 1 oktober gepresenteerd. Onze koning, Willem-Alexander, nam het eerste exemplaar in ontvangst.

Masterclass ‘Bijbel in Gewone Taal’

NBG BGT Willem Alexander 2Speciaal voor predikanten en voorgangers houdt het Nederlands Bijbelgenootschap de komende maanden door heel het land zes thematische lezingen over De kracht van gewone taal . Ze noemen het een “masterclass”, waarin Matthijs de Jong (bijbelwetenschapper en vertaler in dienst van het NBG) uitlegt welke keuzes er allemaal gemaakt zijn om de Bijbel in Gewone Taal te vertalen. De eerste van deze zes “masterclass”-sessies vond afgelopen maandag, 20 oktober, in Groningen plaats. Ik heb die informatiedag  (van 10:30 – 15:00) als heel erg stimulerend gevonden. De bedoeling van de Bijbel in Gewone Taal (BGT) is heel goed uitgelegd en er was veel ruimte voor vragen over het gebruik van de BGT.

De drie B’s  van …

Wat is nu het geheim van de BGT? Dit: de vertalers hebben geprobeerd om zo goed mogelijk drie uitgangspunten optimaal te gebruiken. Dat zijn de drie B’s van Begrijpelijkheid, Betrouwbaarheid en Beleving.

Begrijpelijkheid

De BGT heeft als kenmerk, dat het bekende woorden gebruikt en korte zinnen. Bovendien zet de BGT die in een logische volgorde voor de lezer. En de BGT heeft in elk bijbelboek tussenkopjes geplaatst die aangeven waar het over gaat (zoals in de oude vertaling ook veel gebeurde, terwijl de nieuwe vertaling juist weinig tussenkopjes heeft). Ook heeft de BGT ervoor gekozen om voor massieve begrippen als ‘verbond’ of ‘gerechtigheid’ of ‘koninkrijk der hemelen’ andere, meer gewone woorden te NBG Bijbel in Gewone Taalgebruiken.  Zo wordt ingewikkeld jargon vermeden. Vergelijk maar eens de volgende twee passages met elkaar!

Eerst een vers uit Matteüs 14. Het gaat over de storm op het meer. In de NBV staat dit vers onder het kopje Overvloed aan brood, gebrek aan geloof (Mat. 14:13-36). In de BGT staat dit vers onder het kopje Jezus loopt over het water (Mat. 14:22-33).

24 De boot was intussen al vele stadiën van de vaste wal verwijderd en werd, als gevolg van de tegenwind, door de golven geteisterd. NBV 2004

24 De leerlingen waren al een heel stuk het meer op gevaren. Ze hadden tegenwind. De golven sloegen hard tegen de boot. BGT 2014

Het tweede voorbeeld komt uit 2 Korintiërs 8. Daarin gaat het over de christenen in Macedonië, die het financieel niet breed hebben. Hen haalt Paulus als voorbeeld aan voor de rijke gemeente in Korinte als het gaat om hun royale bijdrage aan de kollekte voor de arme, vervolgde christelijke gemeente in Jeruzalem.

3 Ik verzeker u dat ze naar vermogen hebben gegeven, ja, zelfs boven hun vermogen. 4 Uit eigen beweging hebben ze ons dringend verzocht mee te mogen doen aan de collecte, waarmee de heiligen in Jeruzalem zullen worden ondersteund. NBV 2004

3-4 Ze vroegen aan mij: ‘Mogen wij meedoen met de actie om de christenen in Jeruzalem te helpen?’ Dat wilden ze heel graag. Ze gaven alles wat ze konden missen. Ik kan wel zeggen: meer dan ze konden missen! En dat deden ze uit zichzelf. BGT 2014

Betrouwbaarheid

Tegelijk is de BGT echt vanuit de grondtekst vertaald. Er is dus goed gekeken naar wat er in het Hebreeuws (OT) en Grieks (NT) staat. Maar men heeft ervoor gekozen om sommige dingen uitvoeriger weer  te geven en om bijbelse beelden weer te geven op een manier die vandaag goed begrepen wordt. Dan klinkt het soms iets anders, maar de inhoud is bewaard gebleven.

Een mooi voorbeeld is te vinden in het verhaal van Naäman. Waarom nam Naäman twee zakken grond uit Israel mee terug naar Syrië, zoals in 2 Koningen 5 staat. Dat wordt in de BGT iets meer uitgelegd. In de NBV staat dit vers onder het kopje De genezing van Naäman (2 Kon. 5:1-27). In de BGT staat het onder het kopje Naäman wil voortaan de Heer dienen (2 Kon. 5:17-20).

17 Toen zei Naäman: ‘Als u werkelijk niets van uw dienaar wilt aannemen, wees dan zo goed mij twee muildierlasten aarde mee te geven. Ik verzeker u dat ik nooit meer offers zal brengen aan andere goden dan de HEER. NBV 2004

17 Toen zei Naäman: ‘Ik zie dat u echt niets wilt hebben. Maar als u het goedvindt, wil ik graag wat aarde meenemen uit dit land, zo veel als twee ezels kunnen dragen. Op die aarde wil ik een altaar bouwen om offers te brengen aan de Heer. Ik zal nooit meer offeren aan andere goden. BGT 2014

En als het om bijbelse beeldspraak gaat, die net iets anders wordt weergeven, is Psalm 36 een goed voorbeeld.

2 De zonde spreekt tot de goddeloze, diep in zijn hart  – angst voor God kent hij niet. 10 Want bij u is de bron van het leven, door úw licht zien wij licht. NBV 2004

2 Slechte mensen horen de stem van het kwaad diep in hun hart. Ze hebben geen angst voor God. 10 Van u komt het leven, van u komt het licht. BGT 2014

Beleving

Wat de BGT ook uniek maakt is, dat hij “een  ongekende direktheid” heeft. Daar is het vertaalteam misschien nog wel het meest trots op, als ik Matthijs de Jong mag geloven. En dat terwijl het wel een hele bijbelgetrouwe vertaling is. Een knap voorbeeld staat in Job 6:8-13. Vergelijk de beide vertalingen maar eens met elkaar!

8 Laat toch gebeuren waar ik om vraag, laat God mijn hoop verwerkelijken. 9 Wilde hij mij maar verpletteren, zijn hand terugtrekken, mijn levensdraad afsnijden. 10 Dat zou een troost voor mij zijn, ik zou opspringen, ondanks de pijn die hij mij niet bespaart, ik heb de woorden van de Heilige nooit verloochend. 11 Ik heb geen kracht meer om te wachten. Met welk doel zou ik alles verdragen? 12 Is mijn kracht de kracht van stenen? Is mijn lichaam hard als brons? 13 Vind ik nog ergens hulp? Zal ik ooit weer aanzien krijgen? NBV 2004

8 Laat toch gebeuren wat ik vraag, laat God toch doen wat ik wil! 9 Laat hij me vernietigen, laat hij een eind aan mijn leven maken! 10 Dat zou me troosten. Dan zou ik blij zijn, ondanks alle pijn. Ik ben hem toch altijd trouw geweest? Ik heb toch steeds gedaan wat hij van me vroeg? 11 Ik kan niet langer wachten op de dood, ik heb geen geduld meer. 12 Ik voel me zwak en moe. 13 Niets kan me nog helpen, het komt nooit meer goed met mij.  BGT 2014

Wat kunnen we met de BGT in de kerk?

Tijdens de masterclass zei Matthijs de Jong ook, dat de BGT een ander doel heeft dan de NBV die in 2004 is verschenen. De NBV is echt bedoeld voor gebruik in de kerkdiensten. Het heeft een toegankelijk karakter, maar je moet er wel moeite voor doen. Vergelijk het met een autoblad of een computerblad die niet voor de professionals, maar voor de geïnteresseerde lezer is bestemd. Daarin staat alles over auto’s of computers eenvoudig uitgelegd. Maar er blijven toch veel vaktermen in staan. Zo is dat ook met de NBV van 2004. Die is echt, vind ikzelf, stukken makkelijker te lezen dan de oude vertaling van 1951. Maar als je nu de NBV 2004 met de BGT 2014 vergelijkt, dan zie je dat het allemaal nog korter, krachtiger en direkter kan. En dat is voor sommige (ja,  misschien wel voor heel veel) mensen winst. Ook in de kerk. Eén vrijgemaakte collega zei, dat hij de BGT meteen ging gebruiken in dovendiensten. Een ander gebruikt de BGT al op catechisatie. En zelf denk ik, dat de BGT ook heel geschikt is voor aangepaste diensten voor verstandelijk gehandicapten, voor jeugddiensten en voor gewone kerkdiensten waar veel gasten aanwezig zijn die weinig kennis van het christelijk geloof hebben – bv. sommige doopdiensten, trouwdiensten of Jongeren hoofdenbegrafenisdiensten. En ik denk zeker dat in het jeugdwerk de BGT hele goede diensten kan bewijzen! Wat dat betreft zou ik het Nederlands Bijbelgenootschap adviseren, zo snel mogelijk een jongereneditie uit te brengen. En ook een dundruk-editie, want nu zijn er alleen nog maar twee vuistdikke edities verschenen, voor privégebruik en als huisbijbel.

Kijk ook eens op de site van de BGT

Tenslotte: het NBG heeft een prachtige site gelanceerd met heel veel informatie over de BGT. Daar moet je beslist eens gaan kijken! Surf dus snel naar www.debijbelingewonetaal.nl.

Ernst Leeftink

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s