Zwarte Piet, juf Hetty en de kruistochten

‘Dom en dwaas’, dat vond ik op Twitter van het besluit van 19 geref. basisscholen om te stoppen met Zwarte Piet, zoals dat in het Nederlands Dagblad van 5 nov. 2016 (klik hier) vermeld werd. Achteraf bekeken is het ook ‘dom en dwaas’ van mij geweest om zo primair en kort door de bocht in 140 tekens via de sociale media te reageren. Daarom heb ik de opmerking op Twitter en op Facebook verwijderd.

De Kinderombudsman over Zwarte Piet

Inmiddels heb ik het document van de gereformeerde scholenorganisatie Noorderbasis ontvangen en kunnen lezen. Daarin staat dat de Kinderombudsman op 30 september 2016 geadviseerd heeft “om Zwarte Piet te ontdoen van discriminerende en stereotyperende kenmerken”, want “het is een feit dat de figuur van Zwarte Piet op sommige scholen heeft bijgedragen aan pesten, uitsluiting of discriminatie.” Dat is, aldus de Kinderombudsman, in strijd met de Kinderrechtenverdrag. En ook al is Sinterklaas inclusief Zwarte Piet op de gereformeerde basisscholen van Noorderbasis altijd een mooi feest geweest en waren er maar af en toe op enkele scholen kleine incidenten die neigden naar een vorm van discriminatie, toch wil Noorderbasis het advies van de Kinderombudsman serieus nemen en op grond van de christelijke uitgangspunten de kinderen respectvol opvoeden en onderwijzen. Dus zullen er geen Zwarte Pieten meer zijn “om de ongewenste bijverschijnselen van een mooi feest te voorkomen.” De helpers van Sinterklaas zullen vanaf 2016 de vorm aan nemen van “regenboogpieten, roetveeg- of schoorsteenpieten, stroopwafelpieten, witte pieten, … Dit zal per school verschillend zijn.” Zo’n weloverwogen besluit had ik niet ‘dom en dwaas’ mogen noemen.

Helemaal geen Zwarte Pieten meer?

Ik noemde het ook ‘van bovenaf opgelegd’. Dat vind ik nog steeds. Als de scholen van Noorderbasis, net als binnen andere koepels, elke plaatselijke school een eigen afweging had laten maken, was er veel minder reuring over geweest. In Assen neemt Sinterklaas bij de plaatselijke intocht op 12 november gewoon Zwarte Pieten mee, net als in bijna plaatsen in Groningen en Drenthe, aldus het Dagblad van het Noorden van 8 nov. 2016. Waarom moet je dan elkaar regionaal opleggen, dat op elke plaatselijke basisschool alle soorten en kleuren pieten welkom zijn, behalve de zwarte? Dat gaat wel een stapje verder dan ‘Zwarte Piet ontdoen van discriminerende en stereotyperende kenmerken’. Ik kan me beter vinden in het standpunt van de organisatie van de Sinterklaasintocht in Groningen: “Piet is bij ons intens zwart, zo zwart komt het in de natuur niet voor. We hebben hem ontdaan van alle onderdrukkingsverschijnselen als gouden oorringen, overdadig geschminkte rode lippen en domme praat.” (Citaat uit de Volkskrant van 5 nov. 2016, ook aangehaald in het Dagblad van het Noorden van 8 nov. 2016)

Een Randstad-probleem

Verder had ik het over een Randstad-diskussie. Het hele probleem dat de knecht van Sinterklaas zwart als roet is omdat ‘ie door de schoorsteen naar beneden komt om kadootjes in de schoen te stoppen, speelt nagenoeg niet in de rest van het land (en ook niet in België, op de Nederlandse Antillen en in Suriname). Dat standpunt huldigen de meeste organisatoren van de Sinterklaasintochten in Groningen en Drenthe volgens het Daglad van het Noorden. Ik deel daarom niet de afweging van Noorderbasis dat je als gereformeerde scholenkoepel de Kinderombudsman wel moet volgen omdat je daarmee recht zou doen aan de christelijke uitgangspunten van het gereformeerd onderwijs. Dat vind ik veel te grote woorden. Daarmee geef je toe aan een klein groepje mensen uit de Randstad dat heel hard roept dat het in stand houden van Zwarte Piet in 2016 alles te maken heeft met hoe we in Nederland omgegaan zijn met de slavernij in de jaren tussen ongeveer 1650 en 1850. En dan vallen er grote woorden. Als dan ook de politiek zich er nog mee gaat bemoeien, gaat het van kwaad tot erger. Voor je het weet word je beschuldigd van het goedpraten van ons slavernijverleden.

Christenpolitici moeten kleur bekennen?

Zo vindt Wouter Beekers, directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie in het Nederlands Dagblad van 29 okt. 2016 (klik hier) het beschamend dat christenpolitici niet stelliger tegen Zwarte Piet ageren, omdat het alles te maken heeft met de “inktzwarte bladzijde uit ons verleden” van de slavernij waaraan wij Nederlanders ons schuldig gemaakt hebben. Dus moet de christelijke politiek eindelijk eens het debat aangaan en Zwarte Piet durven aanpassen “in dit debat over een donker hoofdstuk uit onze eigen geschiedenis van omgaan met de menselijke waardigheid.” Ik vind dit een absurd politiek-correcte manier van omgaan met wat voor een paar jaar nog gewoon een leuk kinderfeest was. Het valt me zwaar tegen dat zelfs iemand van de ChristenUnie zich zo laat meeslepen op de golven van dat kleine groepje misschien wel terecht gefrustreerde en gekwetste mensen uit de Randstad. Maar in plaats van de echte oorzaken van elke vorm van discriminatie aan te kaarten, voeren ze sinds een paar jaar een ware kruistocht tegen Zwarte Piet.

De kruistochten

Zo’n 900 jaar geleden had je de kruistochten. Dat was een zwarte bladzijde in de geschiedenis van christelijk Europa. Of er toen veel christenen waren die zich hardop hebben afgevraagd of de leus ‘God wil het’ wel terecht was, weet ik niet. Ik weet wel, dat iedereen in Europa, de christenen voorop, afstand genomen heeft van de moordpartijen van de kruisvaarders, die in Gods Naam joden, moslims en oosterse christenen hebben omgebracht. Toch blijven fanatieke moslims voortdurend roepen, dat alle christenen vanwege de kruistochten 1000 jaar geleden vijanden van de islam zijn. Wie dat heel hard roept, wordt door niemand serieus genomen, ook al is er veel wantrouwen en diskriminatie tegen moslims in de samenleving.

De slavernij

Zo’n 300 jaar geleden was christelijk Europa de grote slavenexporteur ter wereld. Vanuit Afrika werden op mensonterende wijze anders-gekleurde mensen als vee behandeld en naar Amerika gebracht. Want het waren toch maar nakomelingen van Cham, de jongste zoon van Noach die zijn oude vader belachelijk maakte, en van wie de nakomelingen door God vervloekt werden, zodat ze de minste van alle knechten zouden zijn. Onder andere onder invloed van christenen als ex-slavenhandelaar John Newton (1725-1807) en William Wilberforce (1759-1833) besloot het parlement van Engeland op 26 maart 1806 tot afschaffing van de slavernij. Vandaag is er niemand meer, zeker niet onder christenen, die ook nog maar één goed woord over heeft voor het leed dat aan vooral Afrikaanse medemensen is aangedaan door de slavenhandel. Toch blijven fanatieke tegenstanders van Zwarte Piet voortdurend roepen, dat wie vóór Zwarte Piet is, nog steeds niet echt afstand genomen heeft van het koloniale slavernijverleden. Wie dat heel hard roept, roept over zichzelf én over anderen de gevoelens van discriminatie af die met Zwarte Piet nooit bedoeld zijn. Het is net zoiets als tien keer tegen een heel geduldig iemand zeggen: ‘Wat ben jij toch altijd snel boos!’ En als die persoon dan na tien keer uitvalt en zegt: ‘Nu moet je daarover ophouden!’ tegen hem zeggen: ‘Zie je wel dat je snel boos wordt!’

De magie van Zwarte Piet

Volgens mij is er iets anders aan de hand. Dat wordt uitstekend verwoord door Robbert Willemsen, de redacteur van de Asser Courant. Hij schreef op donderdag 27 okt. 2016 (klik hier) in zijn wekelijkse column over De magie van Zwarte Piet. Met zijn toestemming neem ik het hier helemaal over:

RTL brengt dit jaar de roetveeg-Piet. Een paar strepen op zijn gezicht en dat is het. Een blanke man of vrouw met enkele vegen. Die is dus maar door een of twee schoorstenen gegaan. Luie Piet.

In gedachten ben ik afgelopen dagen eens teruggegaan naar mijn kindertijd. Toen 5 december nog iets magisch had. Niet alleen vanwege de cadeaus die Sinterklaas had meegenomen uit Spanje, maar vooral door Zwarte Piet.

Want Zwarte Piet, die door roet geblakerde man – hoewel je je in die tijd als kind niet eens afvroeg hoe hij aan de zwarte kop kwam – was spannend. Je was een beetje bang voor hem, maar je wist ook dat je snoep van ‘m kreeg. Dus schuifelde je toch naar Piet toe.

En ja, hij was de knecht van Sinterklaas. Logisch, Sint is een stokoude man, die laat je niet alleen over de daken rijden. Ze helpen Sinterklaas. Het woord slaaf kwam in mijn kindertijd niet eens in me op.

Zucht. Wat ben ik blij dat ik twee al wat oudere zoons heb. Tegenwoordig lopen ouders met jonge kinderen op eieren als het over Zwarte Piet gaat. Zelf hebben zij onbezorgd Sinterklaas mogen vieren, nu moeten ze de handen voor oren en ogen van hun kroost houden als het heikele onderwerp weer eens breed wordt uitgemeten op televisie.

En na jaren van discussie wordt het dus de roetveeg-Piet. Want nu RTL overstag is, gaat ook de NPO. Wat de commerciële zender betreft: ik hoorde deze week van de ‘20-80 procent-regel’. Als bedrijven zien, dat 20 procent van de bevolking ergens fel tegen is, wordt die minderheid tegemoet gekomen. Omdat een groot deel van die overige 80 procent op een gegeven moment toch wel volgt.

Dat percentage is nu van toepassing op de Pietdiscussie, zo hebben de bedrijven berekend. Dus wordt Zwarte Piet verbannen. En omdat RTL het moet hebben van die bedrijven, laat de commerciële zender het oor hangen naar haar adverteerders.

De Stichting Sinterklaasintocht Assen houdt voorlopig vast aan de traditionele Piet: egaal-donkerbruin. Maar als die ‘variant’ straks niet meer verschijnt op televisie, zal ook Assen zich aanpassen. Want, zo redeneert Assen, er moet vooral duidelijkheid zijn voor de kinderen. Dus wordt het de roetveeg-Piet. Als het dit jaar niet is, dan volgend jaar wel.

Daar kleeft overigens nog een dingetje aan. Met een ‘donkerbruine kop’ herkende je zelfs je eigen buurman amper. En wat krijgen we nu? ‘Hé pappa, dat is niet Piet, dat is juf Hetty!’

Weg magie.

Dag Sinterklaasje…

Ik ben bang dat Robbert Willemsen gelijk heeft. We laten ons in Nederland niet aanpraten, dat wij nog verantwoordelijk zijn voor de kruistochten. Maar voor vermeend racisme moet zelfs Zwarte Piet wijken. In Assen en Noord-Nederland wat later dan in de Randstad. Maar ja, in de Randstad heerst de politieke correctheid en de commercie.

piet-mondriaanDus laat, wie dat op prijs stelt, in Assen en elders op 12 november nog lekker genieten van een onbezorgde, ouderwetse Sinterklaasintocht. Volgend jaar kan het zomaar anders zijn. Als ik het alternatief zou mogen uitzoeken: doe mij maar een Piet Mondriaan, zoals ik afgelopen zaterdag in De Volkskrant (5 nov. 2016) zag.

Advertenties

One thought on “Zwarte Piet, juf Hetty en de kruistochten

  1. Mooi dat u uw tweet verwijderd hebt, maar de inhoud van uw blog is niet veel beter.
    Ik vind het nogal vreemd dat u het probleem helemaal op de Randstad afschuift, waar kennelijk nogal wat mensen wonen die problemen hebben met Zwarte Piet. Daar levert u geen bewijs voor; dat is een indruk die de media geven, maar dat is geen wonder, want voor veel media lijkt alleen de Randstad ertoe te doen. Daar is al vaker op gewezen, ook ten aanzien van andere zaken.
    Maar wat doet dat er eigenlijk toe? Is een racistische grap in orde wanneer de lijdende voorwerpen buiten gehoorsafstand zijn? Als iets racistisch is, is het fout, wanneer, waar en onder welke omstandigheden dan ook. De vraag is dus of Zwarte Piet racistisch is of op z’n minst racistische trekken vertoont. Dat lijdt m.i. geen twijfel. Of mensen dat zo *ervaren* is verder van weinig belang.
    U brengt de kruistochten en het slavernijverleden ter sprake die steeds in de discussie naar voren gebracht zouden worden. Dat gebeurt ongetwijfeld maar sinds ik, o.a. via Twitter, discussies over racisme en diversiteit volg, springt dat element er helemaal niet uit. Het gaat vooral om de vanzelfsprekendheid waarmee ervan wordt uitgegaan dat de Nederlandse cultuur ‘wit’ is. Dat viel me nog weer eens op bij de discussie over Zwarte Piet op de facebookpagina van het Nederlands Dagblad. Als Zwarte Piet niet meer zwart is, wordt ‘onze’ cultuur bedreigd. Daarmee wordt er impliciet van uitgegaan dat die cultuur de cultuur van de witte meerderheid is. Maar iedereen met een Nederlands paspoort participeert in en draagt bij aan de Nederlandse cultuur. ‘Onze’ cultuur is niet meer wit. Dus als Zwarte Piet niet meer zwart is, is dat geen aantasting van ‘onze’ cultuur maar alleen van een witte subcultuur. Wanneer mensen uit andere culturen zich hier vestigen is het alleen maar logisch dat de cultuur verandert.
    Overigens is de verbinding die u legt tussen de Zwarte Piet-discussie en de kruistochten er helemaal naast, omdat Zwarte Piet niets met moslims van doen heeft. Protesten tegen Zwarte Piet komen niet van Marokkanen of Turken maar van Surinamers en immigranten uit Afrika.
    Wie Twitter volgt, komt er overigens al snel achter dat de kruistochten niet unaniem veroordeeld worden. Uit de rechtse hoek – PVV en nog rechts daarvan en ook kringen rond Thierry Baudet – komen uitlatingen in de zin dat we nieuwe kruistochten nodig hebben. En is er niemand meer die nog de slavenhandel verdedigt? Misschien niet de handel, maar er zijn wel zogenaamde ‘wetenschappers’ in de VS die van mening zijn dat de afschaffing van de slavernij een slecht idee was. Met dat soort lieden hebben Thierry Baudet en zijn kornuiten goede contacten.
    U lijkt te denken dat het witte superioriteitsdenken passé is. Was het maar waar.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s